पोवाडे शिवाजी महाराज

छत्रपतींचा पोवाडा

Author:संकलित

शिवछत्रपतींची कीर्ती । गाऊ दिनरात्री ।

येईल मग स्फूर्ति । जाई भयभीति पार विलयाला ।

बाळपणीं झेंडा उभा केला । स्वराज्याचा इमला बांधून धन्य तो झाला ।

पांडुरंग शाहीर गातो त्याच्या कवनाला ॥ध्रु०॥

असंख्य तारे तेजबलानें शोभविती आकाशाला ।

परि शुक्राचा तारा एकच खेचुनि घेतो डोळ्याला ॥

दाहकता सूर्याची भरली शिवरायाच्या मूर्तीत ।

तशि मोहकता चंद्राची ती भरुनि राहिली देहांत ॥

वटवृक्षाची विशालता ती कडुलिंबाची कडवटता ।

आम्रफळाची रसाळता ती बाभळिची ही कंटकता ॥

अथांग गंभिरता दरियाची सरोवरची गोडी ती ।

हिमालयाची असे भव्यता उदारता पृथिवीची ती ॥

वैराग्याची शोभा दिसली शिवरायाच्या वृत्तींत ।

सत्पुरुषांचें दर्शन होते शिवरायाच्या प्रतिमेंत ॥

हयपति गजपति धनपति राजा पति सर्वांचा जरि झाला ।

त्यागी जीवन नित्य तयाचे नमन असो त्या शिवबाला ॥१॥

चाल

जुलमाचे घोर थैमान माजले सारे ॥

वीरत्व लोपले भ्याड झाले हो सारे ॥

थरथरती अन्यायापुढे लोक हो सारे ॥

चाल

अशा वेळीं जन्माला आला । एक बाळ धीर देण्याला ।

जिजाईच्या पोटीं जन्मला । शिवराय नावानं बाळ चमकुं लागला ।

जिजाईनं धर्म शिकविला बाळ शिवबाला । दादाजी कोंडदेव गुरु राष्ट्रकार्याला ।

पारतंत्र्य दूर करण्याचा निश्चय केला ॥ बाळ आठ वर्षाचा झाला ।

तेव्हा तेज त्याचे पसरले चारी बाजूला ॥

खाटकाच्या सुर्‍याखालून सोडवल एका गायीला ॥२॥

चाल

रोहिडेश्वरई शपथ घेतली राज्य हिंदवी करण्याला ।

तोरण गड सर करुनि बांधले तोरण त्यानें किल्ल्याला ॥

जुलूम लोकांवरचे सारे हळुहळु त्यानें थांबविले ।

जीवावरचे सारे धोके धैर्यबळानें संपविले ॥

चाल

सूर्य असा हा हळुहळु चढला ।

अंधार सारा लोपून गेला ।

घुबडांचा घूत्कार थांबला ॥

चाल

अफझल, फाझल, शिद्दी जोहार शाहिस्ताही हारविला ।

औरंगजेबाला पार चकविले, आग्‍र्याहुन सुटुनी आला ॥

लहानपणापासून संकटें अशी आलि बळि घेण्याला ।

तरी त्या वरती मात करोनी शिवाजी आला उदयाला ॥३॥

चाल

शिवरायाच्या मनोमंदिरी होति देवता जिजाई माता !

स्फूर्ति देवता । सत्त्व देवता । तुळजापुरची भवानी माता ।

युद्ध देवता । शौर्य देवता । रामदास गुरु राष्ट्रदेवता । तुकाराम वैराग्यदेवता ॥

चाल

१६७४ सालीं । रायगडावरी अभिषेक झाला राजाला ।

हर्षली धरती शिवाजी राजा गरिबांचा वाली झाला ॥

शिवछत्रपतीचें नाव दुमदुमे जगतीं ॥

चाल

खडा केला भित्रा माणूस । झुंज देण्याला ॥ जी ॥

भ्याडपणा गेला विलयाश । ढाल-तलवार हाती घेतली ।

थरकांप सुटला शत्रुला । त्यानें दिला न्याय सर्वाला ।

माणुसकी मंत्र हा झाला । मग तो जुलुम कोणीही केला ।

तरी त्याचा नाश त्यांनीं केला । असा छत्रपती जगतांत कोणी नच झाला ॥४॥

चाल

बंधुंनो ऐका या वेळां । जिवाजीचे गुण बाणावे ।

विचार हा करा । महाराष्ट्र मोठा होऊ दे ।

नीतिचा झरा ॥ माया ममता वसुंधरेची ।

भेदक दृष्टी गरुडाची । विरक्तता ती वृक्षाची ।

राष्ट्रभक्ति ती, ती त्याची ॥ प्रेमळता ही गोमातेची ।

झेप असे ती चित्त्याची । निर्मला ती त्या संताची ।

तळमळ होती मातेची । अशा गुणांची एक संगती ।

शिवरायाच्या अंगी दिसती ॥

चाल

रामकृष्ण जे कुणी पाहिले जे झाले द्वापारांत ।

कलियुगांत पुरुषोत्तम झाला असा आमुच्या लोकांत ॥५॥

फणस दिसे काटेरी परि तो आंत असे अति गोड गरा ।

वरुनि दिसे तो कडा कोरडा आंत परी अति रम्य झरा ॥

छत्रपती हा राष्ट्रपती हा राष्ट्रोधारक जगिं झाला ।

मानवतेचा खरा पुजारी षड्‌गुण-संपत्ती त्याला ॥

सर्व धर्म सारखेच त्याला भेदभाव नच चित्ताला ।

जुलुमाचा परि कट्टा शत्रू जुलूम त्यानें चिरडीला ॥

राज्य टाकिले शिवरायानें रामदासांच्या झोळींत ।

असे थोर हे मन राजाचे तोड नसे या जगतांत ॥

मुसलमान ही कैक धुरंधर होते त्याच्या सेवेंत ।

सर्वधर्म ते समान मानुनि राज्य चालवी प्रेमांत ॥

शिवरायाचे गुण हे सारे अंगिं बाणवुन या काळा ।

स्मारक त्याचें मनीं करावे हेच खरे पूजन त्याला ॥

पुतळे देतिल सुख डोळ्यांना, घडवतील गुण तुम्हांला ।

छत्रपतीसम व्हावें मोठे तेच विभूषण सर्वांला ॥

वर्णन किती करुं शिवरायाचें पुरें कधिं नच होणारे ।

जे जे कांही असे चांगलें तें तें येथें दिसणारे ॥

दैवी संपदा पार्थिव देहा इथे राहिली येउनिया ।

भाग्य आमचें म्हणुन लाभला आम्हाला हा शिवराया ॥

सज्जन रक्षण दुर्जन ताडन हेच कार्य त्या पुरुषाला ।

महाराष्ट्राच्या भव्य मंदिरी माता दैवत शिवबाला ॥

मातृभक्त गुरुभक्त शिवाजी तसाच जनता भक्त खरा ।

असे शिवाजी राजे जन हो सदा स्मरा तुम्ही सदा स्मरा ॥६॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Comments
Please login to comment. Click here.

It is quick and simple! Signing up will also enable you to write and publish your own books.

Please join our telegram group for more such stories and updates.

Books related to पोवाडे शिवाजी महाराज


सेना महाराज
संत अमृतराय महाराज
संत कान्होबा महाराजांचे अभंग
Shri Shivrai by Sane Guruji
पोवाडा 2
संत तुकडोजी महाराज
पोवाडा
बाजी प्रभू देशपांडे
श्री एकनाथ महाराज हरिपाठ
गजानन महाराज