विषयाभिनिवेशेन नात्मानं यत्स्मरेत्पुनः ।

जन्तोर्वै कस्यचिद्धेतोर्मृत्युरत्यन्तविस्मृतिः ॥३८॥

जन्म त्वात्मतया पुंसः सर्वभावेन भूरिद ।

विषयस्वीकृतिं प्राहुर्यथा स्वप्नमनोरथः ॥३९॥

विषयाभिनिवेशें मन । ज्या स्वरुपाचें करी ध्यान ।

तद्रूप होय आपण । पूर्वदेहाचें स्मरण विसरोनियां ॥३६॥

तेंचि विस्मरण कैसें । निजबालत्व प्रौढवयसें ।

निःशेख नाठवे मानसें । पूर्वदेह तैसें विसरोनि जाय ॥३७॥

ऐसें अत्यंत विस्मरण । त्या नांव देहाचें मरण ।

त्या विसरासवें जाण । चेतना सप्राण निघोनि जाये ॥३८॥

जेव्हां चेतना जाय सप्राण । तेव्हां देहासी ये प्रेतपण ।

त्या नांव उद्धवा मरण । जन्मकथन तें ऐक ॥३९॥

स्नेहें द्वेषें अथवा भयें । अंतकाळीं जें ध्यान राहे ।

पुरुष तद्रूपचि होये । जन्मही लाहे तैसेंचि ॥४४०॥

भरत करितां अनुष्ठान । अंतीं लागलें मृगाचें ध्यान ।

तो मृगचि झाला आपण । ध्यानानुरुपें मन जन्म पावे ॥४१॥

भयास्तव भृंगाचें ध्यान । कीटकी करितां जाण ।

ते तद्रुप होय आपण । ध्यानानुरुपें मन जन्म पावे ॥४२॥

द्वेषें ध्यातां श्रीकृष्णासी । तद्रूपता झाली पौण्ड्रकासी ।

जैसें दृढ ध्यान मानसीं । ते गति पुरुषासी त्रिशुद्धी ॥४३॥

वाढवूनियां संभ्रम । अंतकाळीं आवडे सप्रेम ।

जेथें ध्यान ठसावे मनोरम । तेंचि जन्म पुरुषासी ॥४४॥

मग तेणें ध्यानानुभवें । जैसा कांहीं आकारु संभवे ।

तेथ देहाभिमान पावे । ’हें मी आघवें’ म्हणोनी ॥४५॥

येथ मन आणि अभिमान । स्वरुप एक कार्यें भिन्न ।

हें चित्तचतुष्टयलक्षण । जाणती सज्ञान एकात्मता ॥४६॥

दैवयोगें त्या देहाचें । बरवें वोखटें घडे साचें ।

तैं अभिमान घेऊनि नाचे । जन्म पुरुषाचें या नांव ॥४७॥

परी हें देह नव्हे आन । हेंही स्मरेना तें मन ।

पूर्वील जो देहाभिमान । तोचि येथ जाण आरोपी ॥४८॥

येचि अर्थीचा दृष्टांत । स्वयें सांगताहे श्रीकृष्णनाथ ।

जेवीं स्वप्न आणि मनोरथ । विसरवित निजदेहा ॥४९॥

स्वगृहीं दरिद्री निद्रित । तो स्वप्नीं होय अमरनाथ ।

मग उर्वशीप्रमुख अप्सरांत । असे मिरवत ऐरावतीं ॥४५०॥

तें दरिद्रदेह माझें गेलें । हें अमरदेह प्राप्त झालें ।

ऐसें स्वप्नीं नाहीं आठवलें । तैसें जन्म झालें जनासी ॥५१॥

मजूर राउळींचें घृत नेतां । तो तुरुंगीं चढे मनोरथा ।

मन नाचूं लागे उल्हासतां । स्वकल्पिता कल्पना ॥५२॥

सबळ वारुचें उड्डाण । म्हणूनि उडूं जातां आपण ।

पडोनि घृतकुंभ होय भग्न । पुसती जन काय झालें ॥५३॥

बळें उडाला माझा घोडा । परी स्मरेना तो फुटला घडा ।

बंदीं पडला रोकडा । नेणे बापुडा मनोरथें ॥५४॥

येथवरी तीव्र जें विस्मरण । त्या नांव देहाचें मरण ।

अतिउद्यत जें मनाचें ध्यान । तेंचि जन्म प्राण्यासी ॥५५॥

एवं आत्म्यासी जन्ममरण । तें केवळ भ्रमाचें लक्षण ।

तेचि अर्थींचें निरुपण । स्वयें श्रीकृष्ण सांगत ॥५६॥;

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


श्रीएकनाथी भागवत