शब्दः स्पर्शो रसो गन्धो, रुपं चेत्यर्थजातयः ।

गत्युक्‍त्युत्सर्गाशिल्पानि, कर्मायतनसिद्धयः ॥१६॥

रसस्पर्शादि लक्षण । पांचही विषय हे जाण ।

गत्यादि क्रियाचरण । तें जाण साधन या विषयांचें ॥५३॥

दृष्टि रुपातें प्रकाशी । चरण धांवती तयापाशीं ।

हस्त उद्यत घ्यावयासी । रसस्पर्शसिद्धीसी विषयांचे ॥५४॥

एवं उभय इंद्रियीं जाण । विषय पांचचि प्रमाण ।

नव्हे अधिक तत्त्व गणन । स्वयें श्रीकृष्ण सांगत ॥५५॥

नव एकादश तत्त्वलक्षण । मागां दों श्लोकीं केलें निरुपण ।

येणें श्लोकें परम प्रमाण । विषय जाण पांचचि ॥५६॥

केवळ ज्ञानेंद्रियीं भोगु नव्हे । कर्मेंद्रियींही भोग न फावे ।

उभयसंयोगें भोग पावे । परी विषय आघवे पांचचि ॥५७॥

इंहीं पांच विषयीं आपण । व्यापिलें चतुर्दश भुवन ।

सुरासुर भुलविले जाण । यांचें गोडपण मारक ॥५८॥

जेवीं कां मैंद गोडपणें । संगतीं लागोनि जीव घेणें ।

तेवीं विषयसंगाचें साजणें । बांधोनि नेणें नरकासी ॥५९॥

नरकीं निरय भोगिती । तेथही न सोडी विषयासक्ती ।

या विषयांऐसा विश्वासघाती । आन त्रिजगतीं असेना ॥१६०॥

ते हे पंच विषय प्रमाण । पांचचि परी अतिदारुण ।

ब्रह्मादिक नाडले जाण । इतरांच कोण पडिपाडु ॥६१॥

विषयांचें जें गोडपण । तें विखाहूनि दारुण ।

विष एकदां आणी मरण । पुनः पुनः मारण विषयांचें ॥६२॥

पुढती जन्म पुढती मरण । हें विषयास्तव घडे जाण ।

संसाराचें सबळपण । विषयाधीन उद्धवा ॥६३॥

जेथ विषयांचा विषयत्यागु । तेथें उन्मळे भवरोगु ।

त्याचा आंदणा मी श्रीरंगु । ज्यासी विषयभोगु नावडे ॥६४॥

ते हे पंच विषय गा जाण । तुज म्यां केले निरुपण ।;

आतां त्रिगुणांचें लक्षण । ऐक सावधान सांगतों ॥६५॥

उत्पत्तिस्थितिनिर्दळण । त्रिगुणांस्तव घडे जाण ।

यालागीं स्वयें श्रीकृष्ण । तिन्ही गुण अंगीकारी ॥६६॥

अंगीकारुनि तिन्ही गुण । अठ्ठावीस तत्त्वें केलीं पूर्ण ।

हें कृष्णसंमत लक्षण । उद्धवा जाण निश्चित ॥६७॥

त्रिगुणगुणेंवीण प्रकृती । सृष्टिसर्जनीं नाहीं शक्ती ।

गुणद्वारा उत्पत्तिस्थिती । संहारी अंतीं स्वकार्यें ॥६८॥

तेचि अर्थीचें निरुपण । स्वयें सांगताहे श्रीकृष्ण ।

कार्यकारणलक्षण । यथार्थ जाण विभाग ॥६९॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


श्रीएकनाथी भागवत