शश्वत्परार्थसर्वेहः परार्थैकान्तसम्भवः ।

साधूः शिक्षेत भूभृत्तो नगशिष्यः परात्मताम् ॥३८॥

पृथ्वीपासोनि जाले । ते पर्वतही म्यां गुरु केले ।

त्यांपासोनि जें जें शिकलें । तेंही वहिलें परियेसीं ॥७८॥

रत्नादि निकर समस्त । पर्वत परार्थचि वाहत ।

तृण जळ नाना अर्थ । तेही परार्थ धरितसे ॥७९॥

कोणासी नेमी ना निवारी । उबगोनि न घाली बाहेरी ।

याचकाचे इच्छेवरी । परोपकारीं देतसे ॥३८०॥

ग्रीष्माअंतीं सर्व सरे । परी तो देतां मागें न सरे ।

सवेंचि भगवंते कीजे पुरें । वर्षोनि जळधरें समृद्धी ॥८१॥

जंव जंव उल्हासें दाता देतु । तंव तंव पुरवी जगन्नाथु ।

विकल्प न धरितां मनाआंतू । देता अच्युतु अनिवार ॥८२॥

सत्य अच्युत दाता । हें न मनेचि तत्त्वतां ।

यालागीं दरिद्रता । विकल्पवंता लागली ॥८३॥

एवं पर्वताची जे उत्पत्ती । ते परोपकारार्थ एकांतीं ।

उपकारावांचूनि चित्तीं । दुजी वृत्ति जाणेना ॥८४॥

त्या पर्वताऐसी तत्त्वतां । असावी साधकासी उदारता ।

काया वाचा आणि चित्ता । सर्वस्व देतां उल्हासु ॥८५॥

चेष्टामात्रें परोपकारता । सर्वदा करावी समस्तां ।

कोटिलाभा हाणोनि लाता । उपकारीं तत्त्वतां उद्यतु ॥८६॥

परमार्थाचिया चाडा । स्वार्थ सांडोनि रोकडा ।

परोपकारार्थ अवघडा । रिघे सांकडा परार्थें ॥८७॥

उपकारुचि साकारला । कीं परोपकारू रूपा आला ।

तैसा जन्मोनि उपकारी झाला । उपकारला सर्वांसी ॥८८॥

ऊंसु जैसा अवधारीं । सर्वासी गोडपणें उपकारी ।

तैसाचि योगिया संसारीं । परोपकारी मधुरत्वें ॥८९॥

जैसे पर्वतीं निर्झर । तैसे उपकाराचे पाझर ।

सुकों नेणती निरंतर । कृतोपकार जग केलें ॥३९०॥

सांडोनि कृपणवृत्तीची संगती । उपकारी पर्वत एकांतीं ।

राहिलासे उपकारमूर्ती । धैर्यवृत्ति निर्धारें ॥९१॥

परोपकारालागीं निश्चित । गुरु केला म्यां पर्वत ।

आतां वृक्षापासोनि जें शिक्षित । तेंही समस्त परियेसीं ॥९२॥

सर्वांगें सर्वभावेंसी । सर्वकाळ सर्वदेशीं ।

पराधीन होआवें सर्वांसी । हें वृक्षापाशीं शिकलों ॥९३॥

वृक्ष जेणें प्रतिपाळिला । तो त्या आधीन झाला ।

कां जो छेदावया रिघाला । त्याही झाला स्वाधीनु ॥९४॥

योगिया पालखीसी घातला । तेव्हां त्याचिया आधीन झाला ।

एकीं शूळीं द्यावया चालविला । तेव्हां त्याच्याही बोला आधीनु ॥९५॥

सांडूनि देहींची अहंता । योगियासी झाली पराधीनता ।

विश्वमाझारी आत्मा सर्वथा । सर्वांच्या वर्ततो बोलात ॥९६॥

सर्वं तें मीचि आहें । यालागीं साधक बाधक न पाहे ।

त्याच्या बोलामाजीं राहे । वर्तता होये संतोषें ॥९७॥

प्राप्त जें जें सुखदूःख । तें तें अदृष्टाआधीन देख ।

आत्मा मानुनी सकळ लोक । पराधीन देख वर्तत ॥९८॥

सकळ लोकीं निजात्मता । देखता जाली पराधीनता ।

हें वृक्षापासोनि तत्त्वतां । परार्थता शिकलों ॥९९॥

आणीक एक लक्षण । वृक्षापासोनि शिकलों जाण ।

अतिथीचें पूजाविधान । तें सावधन परियेसीं ॥४००॥

अतिथि आल्या वृक्षापासीं । वंचनार्थू न करीच त्यासी ।

पत्रपुष्पफळमूळच्छायेसीं । त्वचाकाष्ठांसी देतसे ॥१॥

जो वृक्षासी प्रतिपाळी । कां जो घावो घालूनि मुळीं ।

दोंहीसीही सममेळीं । पुष्पीं फळीं संतूष्टी ॥२॥

जैसा वृक्ष समूळ सगळा । अर्थियांलागीं सार्थक जाहला ।

तैसा चित्तें वित्तें देहें बोला । साधू संतुष्टला अर्थ्यांसी ॥३॥

अतिथीसी नव्हे पराङ्‍मुख । हा साधूसी गुण अलोलिक ।

अन्न धन उदक । यथासुखें देतसे ॥४॥

अर्थी आल्या अर्थावयासी । विमुख न व्हावें सर्वस्वेंसी ।

हें शिकलों वृक्षापासीं । विवेकेंसीं निजबुद्धीं ॥५॥

एवं पृथ्वी गुरु जाली ऐसी । दूजें गुरुत्व तें वायूसी ।

आलें जें जें युक्तीसी । तें तें परियेसीं नरदेवा ॥६॥

गुरुत्व जें वायूसी । तें दों प्रकारीं परियेसीं ।

एक तें प्राण वृत्तीसीं । बाह्यवायूसी दुसरें ॥७॥

आपण साहित्यिक आहात ? कृपया आपले साहित्य authors@bookstruckapp ह्या पत्त्यावर पाठवा किंवा इथे signup करून स्वतः प्रकाशित करा. अतिशय सोपे आहे.
Please join our telegram group for more such stories and updates.telegram channel

Books related to श्रीएकनाथी भागवत


श्रीएकनाथी भागवत